Ορθόδοξος Χριστιανισμός / Αγία Γραφή / Παλαιά Διαθήκη / Γένεσις
Συγγραφέας, τόπος, χρόνος
Για την Πεντάτευχο συνολικά
Η ιουδαϊκή παράδοση απέδωσε τη συγγραφή της Πεντατεύχου στον Μωυσή. Η Καινή Διαθήκη αναφέρεται σε "βίβλον Μωυσέως" πολλές φορές, με παρόμοιες εκφράσεις, και αυτή η παράδοση έγινε αποδεκτή από την αρχαία Εκκλησία χωρίς σημαντική αμφισβήτηση. Μόνο κάποιοι κύκλοι αιρετικών των πρώτων αιώνων (Ναζηραίοι, Εβιωνίτες) αντιμετώπιζαν με περισσότερο μεθοδικό τρόπο το βιβλικό κείμενο κινούμενοι όμως περισσότερο από δογματικούς παρά γραμματολογικούς λόγους.
Θα πρέπει βεβαίως να σημειωθεί ότι "αξιόλογοι βιβλικοί ερμηνευτές (Ευσέβιος, Ιερώνυμος, Θεόδωρος Μοψουεστίας, Αναστάσιος Σιναΐτης κ.ά.)...είχαν επισημάνει ορισμένα χωρία καί φράσεις, που δύσκολα μπορούσαν ν' αποδοθούν στο Μωυσή, χωρίς όμως ν' αρνηθούν την αυθεντία του ως συγγραφέα της". Ήταν όμως φανερό πως εντοπιζόταν πάντα ένα άλυτο πρόβλημα στη σύνθεση της Πεντάτευχου.
Από τον 16ο αιώνα πάντως, εκφράστηκαν οι πρώτες επιστημονικές αμφιβολίες για τη μωσαϊκή προέλευση συνόλου ή μέρους της πεντατεύχου οι οποίες κατέληξαν μετά από συστηματική έρευνα, στη θεωρία των τεσσάρων πηγών, η οποία βρίσκεται σε επιστημονική ισχύ από τα τέλη του 19ου αιώνα. Συμφωνά μ' αυτή, η Πεντάτευχος δεν αποτελεί έργο ενός συγγραφέα και μιας εποχής, αλλά είναι έργο σύνθετο. Απαρτίζεται από υλικό το όποιο από την προφορική μεταβιβάσθηκε στη γραπτή παράδοση και απετέλεσε τις τέσσερις αυτές πηγές, που συνθέτουν το περιεχόμενο της:
Η Γιαχβική πηγή (χαρακτηρίζεται διεθνώς με το γράμμα J), που είναι η αρχαιότερη (9ος αιώνας π.Χ.), περιέχει αφηγηματικό κυρίως αλλά και νομικό υλικό.
Η Ελωχιμική πηγή (χαρακτηρίζεται με το γράμμα E) (7ος αιώνας π.Χ.), περιέχει επίσης αφηγηματικό και νομικό υλικό.
Ο Δευτερονομιστής (χαρακτηρίζεται με το γράμμα D) (7ος αιώνας π.Χ.), περιέχει νομικό υλικό.
Ο Ιερατικός Κώδικας (χαρακτηρίζεται με το γράμμα P) (5ος αιώνας π.Χ.), περιέχει κυρίως τελετουργικό υλικό.
Η σύνθεση των πηγών αυτών για τον απαρτισμό της Πεντατεύχου πιστεύεται ότι ακολούθησε την εξής πορεία: Αρχικά ενώθηκαν οι πηγές J και Ε σ' ένα ενιαίο κείμενο (JΕ), στο οποίο κάποιος συντάκτης, που το επεξεργάσθηκε, ενσωμάτωσε την πηγή D. Έτσι προέκυψε η σύνθεση JED, στην οποία αργότερα ένας άλλος συντάκτης πρόσθεσε την πηγή P, με αποτέλεσμα να σχηματισθεί η τελική σύνθεση της Πεντατεύχου (JEDP).
Ασφαλώς, το σημαντικό ερώτημα που τίθεται είναι, ποια η σχέση του Μωυσή, που έζησε κατά τον 13ο αι. π.Χ., με την Πεντάτευχο, που η παράδοση του αποδίδει. Η απάντηση είναι πως ενώ είναι γνωστά η χρονολογία και το περιβάλλον στο οποίο διαμορφώθηκαν οι παραπάνω παραδόσεις, δεν είναι όμως γνωστή η πρώτη τους πηγή, η οποία για την Ελωχιμική και Γιαχβική παράδοση πρέπει να είναι κοινή. Το ίδιο συμβαίνει και με τα άλλα τεμάχια της Πεντατεύχου τα οποία παρά τις διαφορές τους, φαίνεται ότι παρέχουν νομικά και λατρευτικά στοιχεία της ίδιας θρησκείας και λατρείας και ανάγονται στην εποχή της συστάσεως του ισραηλιτικού λαού. Εκεί όμως, δεσπόζουν τα γεγονότα του Σινά και κατά ομόφωνη διαχρονική συνείδηση, η παρουσία του Μωυσή ως θρησκευτικού αρχηγού και ερμηνευτή, ως "η ψυχή της Πεντατεύχου...Αυτό τον ιστορικό ρόλο θέλει να εκφράσει η παράδοση συνδέοντας την Πεντάτευχο με το όνομα του Μωυσή". Αν και θα ήταν μάταιο "να προσπαθήσωμεν να καθορίσωμεν την έκτασιν της πρώτης ταύτης καταγραφής", όμως μπορούμε να διαπιστώσουμε "την πρωταρχικήν μωσαϊκήν προέλευσιν των παραδόσεων" που έμειναν "αναπόσπαστοι εκ του βίου του λαού και...διετήρησαν τον ουσιαστικόν χαρακτήρα της μωσαϊκής των προελεύσεως".
Για την Γένεση ειδικότερα
Η φιλολογική εξέταση του βιβλίου μαρτυρά ότι η ιστορία της ανθρωπότητας βασίζεται στις πηγές J και Ρ, ενώ οι διηγήσεις για τους Πατριάρχες απαρτίζονται από τις πηγές J, Ε και Ρ. Στοιχεία για Δευτερονομιστική επεξεργασία δεν φαίνεται να υπάρχουν στο βιβλίο της Γένεσης. Στον λεγόμενο Γιαχβιστή φαίνεται να ανήκει η διάταξη της Γένεσης και η σύνδεση της με το πρωταρχικό υλικό της Πεντατεύχου που υπάρχει στα βιβλία της Εξόδου και των Αριθμών. Επίσης, χωρίς να είναι γνωστό αν οι αφηγήσεις περί των Πατριαρχών ήταν γραπτές ή όχι, τις χρησιμοποίησε βάζοντας ως συνδετικό κρίκο την παράδοση για τον Ιωσήφ την οποία επεξεργάστηκε λογοτεχνικά.
Είναι γεγονός ότι, οι λεγόμενες Δημιουργικές (Δημιουργία) ή Κοσμολογικές-ανθρωπολογικές διηγήσεις της Γένεσης, σχετίζονται, λόγω του αντικειμένου τους, με τις σύγχρονες θετικές επιστήμες (αστρονομία, γεωλογία, βιολογία, κ.λπ.) όμως δεν παρουσιάζουν εξάρτηση απ' αυτές και σε καμμιά περίπτωση δεν συγκρίνονται τα δεδομένα τους αφού οι διηγήσεις της Γένεσης δεν θεωρούνται ως επιστημονική έκθεση των πραγμάτων αλλά ως παρουσίαση της πεποίθησης για τη σχέση και εξάρτηση του κόσμου, του ανθρώπου και της ζωής από το Θεό (βλέπε περισσότερες σχετικές απόψεις εδώ).
Διάγραμμα περιεχομένου
Το περιεχόμενο του βιβλίου αποτελείται από 50 κεφάλαια:
Α΄ ΜΕΡΟΣ - Από της δημιουργίας του κόσμου μέχρι της διασποράς της ανθρωπότητας (1:1-11:26):
1:1-3,24: Δημιουργία του κόσμου, του ανθρώπου και πτώση αυτού.
4:1-6:4: Απόγονοι του Αδάμ και ηθική διαφθορά.
6:5-11:26: Κατακλυσμός, η μετά του Νώε διαθήκη, γενεαλογικός πίνακας διαφόρων λαών, Πύργος Βαβέλ και διάσπαση της ανθρωπότητας.
Β' ΜΕΡΟΣ: Ιστορία των πατριαρχών (11:26-50:26):
11:26-25:18: Ιστορία του Αβραάμ και του Ισαάκ, καταστροφή Σοδόμων και Γομόρων.
25:19-36:43: Ιστορία του Ιακώβ.
37:1-50:26: Ιστορία του Ιωσήφ, ο Ιακώβ στην Αίγυπτο.
Γεγονότα
Τα κυριότερα γεγονότα που περιγράφονται στο βιβλίο της Γένεσης είναι κατά σειρά[3]:
Η δημιουργία του κόσμου, (περιγράφεται στο Κεφ. Α΄ 1-25).
Οι πρωτόπλαστοι, το προπατορικό αμάρτημα και η έξοδος από την Εδέμ, (που περιγράφονται στο Κεφ. Α΄28 - Κεφ Γ΄).
Η Αδελφοκτονία Κάιν και Άβελ, Γέννηση Σηθ, Ενώχ και Νώε. (Κεφ.Δ΄- Κεφ.Στ΄,4).
Ο Κατακλυσμός του Νώε(Κεφ.Στ΄,5 - Κεφ. Η΄).
Η Ευλογία του Γιαχβέ προς τον Νώε και οι απόγονοί του. (Κεφ.Θ΄-Ι΄).
Ο Πύργος της Βαβέλ και η διασπορά των ανθρώπων. (Κεφ.ΙΑ΄).
Η κλήση του Αβραάμ και η ιστορία του. (Κεφ.ΙΒ΄-ΚΕ΄).
Ισαάκ και Ιακώβ. (Κεφ.ΚΕ΄- ΛΣΤ΄).
Ιστορία του Ιωσήφ. (Κεφ.ΛΖ΄- ΜΔ΄).
Μετοικεσία του Ιακώβ, στην Αίγυπτο. (Κεφ.ΜΕ΄- ΜΗ΄), και
Θάνατος του Ιακώβ και η ταφή του στη Χαναάν (Κεφ.ΜΘ΄ - Ν΄).
Η οικογένεια του Κάιν.
Παρατηρήσεις
Tο βιβλίο της Γένεσης χαρακτηρίζεται θεολογικά ως έπος και δράμα κατά το μεγαλύτερο μέρος του, όπου παρουσιάζεται η προοδευτική δημιουργία του κόσμου σε "έξι ημέρες" με αποκορύφωμα της δημιουργίας τον άνθρωπο, και στη συνέχεια την αποβολή του από τον πρώτο χώρο της εγκατάστασής του. Στη συνέχεια ακολουθεί η θεϊκή τιμωρία της ανθρωπότητας με τον κατακλυσμο του Νώε. Αυτού ακολουθεί μια καινούργια αρχή που και αυτή τελειώνει με την αφροσύνη της Βαβέλ (Πύργος της Βαβέλ) που είχε ως κατάληξη τον διαχωρισμό και διασκορπισμό των λαών.
Από το 12ο κεφάλαιο ο Γιαχβέ εστιάζει πλέον τη προσοχή του στην ιστορία ενός μόνο ανθρώπου του Αβραάμ και των απογόνων του, ξεχωρίζοντας ένα μόνο λαό (έθνος).
Τα διάφορα γεγονότα περιγράφονται από την άποψη ενός παρατηρητή. Βέβαια δεν αποτελεί καμιά "πραγματεία" ούτε χρονολογική, ούτε επιστημονική (γεωλογική, βιολογική κ.λπ.). Οι αναφερόμενες ημέρες δημιουργίας, γίνεται προσπάθεια ερμηνείας τους σε μεγάλες χρονικές περιόδους. Το σημαντικότερο όμως σημείο της δημιουργίας κρίνεται η αναφορά ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε "κατ΄ εικόνα και ομοίωση" του Θεού, και με πλήρη εξάρτηση της ζωής του από τον Θεό.
Ημέρα στη Γένεση
Η λέξη "ημέρα" στα εβραϊκα" προφέρεται "ιωμ","yom". Στη μωσαϊκή κοσμογονία είναι ότι ο Κόσμος δημιουργήθηκε σε έξι μόνο ημέρες. Σύμφωνα με τη γεωλογία υποστηρίζεται ότι απαιτήθηκαν μακρότατα χρονικά διαστήματα. Στην Βίβλο χρησιμοποιείται άλλοτε για την δήλωση ημέρας εικοσιτετράωρης και άλλοτε για μακροχρόνιο διάστημα. Υπάρχουν οι εκφράσεις στην Γραφή όπως: "Ημέρα Εκδικήσεως","Ημέρα Σωτηρίας","εμέ δει εργάζεσθαι τα έργα του πέμψαντός με έως ημέρα εστίν έρχεται νυξ ότε ουδείς δύναται εργάζεσθαι" "εν δε τούτο μη λανθανέτω υμάς αγαπητοί ότι μία ημέρα παρά κυρίω ως χίλια έτη και χίλια έτη ως ημέρα μία" . Ο ιερός Αυγουστίνος σημειώνει ότι "η Αγία Γραφή συνήθιζε να μεταχειρίζεται την λέξιν ημέρα αντί του χρόνου". Ο Μπαϊγύ αναφέρει ότι "Στους Ανατολικούς λαούς η λέξη «ημέρα» έχει αρχική σημασία που αντιστοιχεί με την Χαλδαϊκή λέξη «σάρος», που σημαίνει «περίοδος χρόνου»".
Η Οικογένεια του Κάιν.
Βιβλίο Γενέσεως, Κεφ. 4 Παρ.9 ---- Καὶ εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς πρὸς Κάϊν· ποῦ ἔστιν ῎Αβελ ὁ ἀδελφός σου; καὶ εἶπεν· οὐ γινώσκω· μὴ φύλαξ τοῦ ἀδελφοῦ μου εἰμὶ ἐγώ;
10 καί εἶπε Κύριος· τί πεποίηκας; φωνὴ αἵματος τοῦ ἀδελφοῦ σου βοᾷ πρός με ἐκ τῆς γῆς.
11 καὶ νῦν ἐπικατάρατος σὺ ἀπὸ τῆς γῆς, ἣ ἔχανε τὸ στόμα αὐτῆς δέξασθαι τὸ αἷμα τοῦ ἀδελφοῦ σου ἐκ τῆς χειρός σου·
12 ὅτε ἐργᾷ τὴν γῆν, καὶ οὐ προσθήσει τὴν ἰσχὺν αὐτῆς δοῦναί σοι· στένων καὶ τρέμων ἔσῃ ἐπὶ τῆς γῆς.
13 καὶ εἶπε Κάϊν πρὸς Κύριον τὸν Θεόν· μείζων ἡ αἰτία μου τοῦ ἀφεθῆναί με·
14 εἰ ἐκβάλλεις με σήμερον ἀπὸ προσώπου τῆς γῆς καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου κρυβήσομαι, καὶ ἔσομαι στένων καὶ τρέμων ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ἔσται πᾶς ὁ εὑρίσκων με, ἀποκτενεῖ με.
15 καὶ εἶπεν αὐτῷ Κύριος ὁ Θεός· οὐχ οὕτως, πᾶς ὁ ἀποκτείνας Κάϊν ἑπτὰ ἐκδικούμενα παραλύσει. καὶ ἔθετο Κύριος ὁ Θεὸς σημεῖον τῷ Κάϊν τοῦ μὴ ἀνελεῖν αὐτὸν πάντα τὸν εὑρίσκοντα αὐτόν.
16 ἐξῆλθε δὲ Κάϊν ἀπὸ προσώπου τοῦ Θεοῦ καὶ ᾤκησεν ἐν γῇ Ναὶδ κατέναντι ᾿Εδέμ.
17 Καὶ ἔγνω Κάϊν τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ συλλαβοῦσα ἔτεκε τὸν ᾿Ενώχ. καὶ ἦν οἰκοδομῶν πόλιν καὶ ἐπωνόμασε τὴν πόλιν ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ, ᾿Ενώχ.
18 ἐγεννήθη δὲ τῷ ᾿Ενὼχ Γαϊδάδ, καὶ Γαϊδὰδ ἐγέννησε τὸν Μαλελεήλ, καὶ Μαλελεὴλ ἐγέννησε τὸν Μαθουσάλα, καὶ Μαθουσάλας ἐγέννησε τὸν Λάμεχ.
19 καὶ ἔλαβεν ἑαυτῷ Λάμεχ δύο γυναῖκας, ὄνομα τῇ μιᾷ ᾿Αδά, καὶ ὄνομα τῇ δευτέρᾳ Σελλά.
20 καὶ ἔτεκεν ᾿Αδὰ τὸν ᾿Ιωβήλ· οὗτος ἦν πατὴρ οἰκούντων ἐν σκηναῖς κτηνοτρο‘φων.
21 καὶ ὄνομα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ᾿Ιουβάλ· οὗτος ἦν ὁ καταδείξας ψαλτήριον καὶ κιθάραν.
22 Σελλὰ δὲ καὶ αὐτὴ ἔτεκε τὸν Θόβελ, καὶ ἦν σφυροκόπος χαλκεὺς χαλκοῦ καὶ σιδήρου· ἀδελφὴ δὲ Θόβελ Νοεμά.
23 εἶπε δὲ Λάμεχ ταῖς ἑαυτοῦ γυναιξίν· ᾿Αδὰ καὶ Σελλά, ἀκούσατέ μου τῆς φωνῆς, γυναῖκες Λάμεχ, ἐνωτίσασθέ μου τοὺς λόγους, ὅτι ἄνδρα ἀπέκτεινα εἰς τραῦμα ἐμοὶ καὶ νεανίσκον εἰς μώλωπα ἐμοί·
24 ὅτι ἑπτάκις ἐκδεδίκηται ἐκ Κάϊν, ἐκ δὲ Λάμεχ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά.
Γένεσις
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
ΚΕΦ. 1: Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
ΚΕΦ. 2: Η ΕΒΔΟΜΗ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ
ΟΙ ΠΡΩΤΟΠΛΑΣΤΟΙ: ΑΔΑΜ ΚΑΙ ΕΥΑ
ΚΕΦ. 2: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΩΣ ΨΥΧΗ ΖΩΣΑ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΤΗΣ ΕΔΕΜ
ΚΕΦ. 3: Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
ΚΕΦ. 4: ΚΑΪΝ ΚΑΙ ΑΒΕΛ
ΚΕΦ. 4: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΚΑΪΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΘ
ΚΕΦ. 5: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΑΔΑΜ
Ο ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΩΕ - Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΒΑΒΕΛ
ΚΕΦ. 6: Η ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΓΕΝΟΥΣ - Ο ΝΩΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΙ ΤΗΝ ΚΙΒΩΤΟ
ΚΕΦ. 7: Ο ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΩΕ
ΚΕΦ. 8: ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΚΛΥΣΜΟΥ
ΚΕΦ. 9: Η ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΜΕ ΤΟ ΝΩΕ - Ο ΝΩΕ ΚΑΙ ΟΙ ΓΙΟΙ ΤΟΥ
ΚΕΦ. 10: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΩΝ ΓΙΩΝ ΤΟΥ ΝΩΕ
ΚΕΦ. 11: Ο ΠΥΡΓΟΣ ΤΗΣ ΒΑΒΕΛ
ΚΕΦ. 11: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΣΗΜ
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ
ΚΕΦ. 12: Ο ΑΒΡΑΜ ΚΑΙ Ο ΛΩΤ ΣΤΗ ΧΑΝΑΑΝ - Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΟΝ ΑΒΡΑΜ
ΚΕΦ. 12: Ο ΑΒΡΑΜ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
ΚΕΦ. 13: ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΣ ΑΒΡΑΜ ΚΑΙ ΛΩΤ - ΝΕΕΣ ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΟΝ ΑΒΡΑΜ
ΚΕΦ. 14: Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΩΝ ΠΕΝΤΕ ΒΑΣΙΛΕΩΝ ΚΑΙ Η ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΑΒΡΑΜ
ΚΕΦ. 14: Ο ΜΕΛΧΙΣΕΔΕΚ ΕΥΛΟΓΕΙ ΤΟΝ ΑΒΡΑΜ
ΚΕΦ. 15: Η ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΑΒΡΑΜ
ΚΕΦ. 16: Η ΑΓΑΡ ΚΑΙ Ο ΙΣΜΑΗΛ
ΚΕΦ. 17: Η ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΜ ΣΕ ΑΒΡΑΑΜ - Η ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ
ΚΕΦ. 17: Η ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗ ΣΑΡΡΑ
ΚΕΦ. 18: Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ
ΚΕΦ. 18: Η ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΤΩΝ ΣΟΔΟΜΩΝ
ΚΕΦ. 19: Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΣΟΔΟΜΩΝ ΚΑΙ ΓΟΜΟΡΩΝ
ΚΕΦ. 19: Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΜΩΑΒΙΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΜΜΑΝΙΤΩΝ
ΚΕΦ. 20: Ο ΑΒΡΑΑΜ ΣΤΑ ΓΕΡΑΡΑ
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΣΑΑΚ
ΚΕΦ. 21: Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΙΣΑΑΚ - Η ΕΚΔΙΩΞΗ ΤΗΣ ΑΓΑΡ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΣΜΑΗΛ
ΚΕΦ. 21: ΑΒΡΑΑΜ ΚΑΙ ΑΒΙΜΕΛΕΧ
ΚΕΦ. 22: Η ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΙΣΑΑΚ
ΚΕΦ. 22: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΝΑΧΩΡ
ΚΕΦ. 23: Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΦΗ ΤΗΣ ΣΑΡΡΑΣ
ΚΕΦ. 24: Ο ΓΑΜΟΣ ΤΟΥ ΙΣΑΑΚ ΜΕ ΤΗ ΡΕΒΕΚΚΑ
ΚΕΦ. 25: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΕΤΤΟΥΡΑΣ
ΚΕΦ. 25: Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΦΗ ΤΟΥ ΑΒΡΑΑΜ
ΚΕΦ. 25: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΙΣΜΑΗΛ
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΣΑΑΚ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 25: Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΗΣΑΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 25: Ο ΗΣΑΥ ΠΟΥΛΑΕΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΤΟΚΟΥ
ΚΕΦ. 26: Ο ΙΣΑΑΚ ΣΤΑ ΓΕΡΑΡΑ - ΙΣΑΑΚ ΚΑΙ ΑΒΙΜΕΛΕΧ
ΚΕΦ. 27: Ο ΙΑΚΩΒ ΠΑΙΡΝΕΙ ΤΗΝ ΕΥΛΟΓΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΣΑΑΚ - Η ΦΥΓΗ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 28: Η ΦΥΓΗ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ ΣΤΗ ΧΑΡΡΑΝ - ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 29: Ο ΙΑΚΩΒ ΔΟΥΛΕΥΕΙ ΣΤΟ ΛΑΒΑΝ
ΚΕΦ. 29: ΟΙ ΓΑΜΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 30: ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 30: Ο ΛΑΒΑΝ ΚΑΙ Ο ΙΑΚΩΒ ΧΩΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑ ΤΟΥΣ
ΚΕΦ. 31: Ο ΙΑΚΩΒ ΦΕΥΓΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΛΑΒΑΝ
ΚΕΦ. 31: Ο ΛΑΒΑΝ ΚΑΤΑΔΙΩΚΕΙ ΤΟΝ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 32: Ο ΙΑΚΩΒ ΕΤΟΙΜΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙ ΤΟΝ ΑΔΕΡΦΟ ΤΟΥ
ΚΕΦ. 33: Η ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΗΣΑΥ ΚΑΙ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 33: Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ ΣΤΗ ΣΑΛΗΜ
ΚΕΦ. 34: ΕΚΔΙΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΤΙΜΩΣΗ ΤΗΣ ΔΕΙΝΑΣ
ΚΕΦ. 35: Ο ΘΕΟΣ ΕΥΛΟΓΕΙ ΤΟΝ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 35: Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΗΣ ΡΑΧΗΛ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΣΑΑΚ
ΚΕΦ. 36: ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΗΣΑΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΕΙΡ
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΩΣΗΦ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΔΕΡΦΩΝ ΤΟΥ
ΚΕΦ. 37: Ο ΙΩΣΗΦ ΚΑΙ Τ' ΑΔΕΡΦΙΑ ΤΟΥ - Ο ΙΩΣΗΦ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
ΚΕΦ. 38: Ο ΙΟΥΔΑΣ ΚΑΙ Η ΘΑΜΑΡ
ΚΕΦ. 39: Ο ΙΩΣΗΦ ΚΑΙ Ο ΠΕΤΕΦΡΗΣ - Ο ΙΩΣΗΦ ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ
ΚΕΦ. 40: Ο ΙΩΣΗΦ ΕΞΗΓΕΙ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΩΝ
ΚΕΦ. 41: ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΤΟΥ ΦΑΡΑΩ
ΚΕΦ. 41: Ο ΙΩΣΗΦ ΕΞΗΓΕΙ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ ΤΟΥ ΦΑΡΑΩ - Ο ΙΩΣΗΦ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
ΚΕΦ. 42: ΤΑ ΑΔΕΡΦΙΑ ΤΟΥ ΙΩΣΗΦ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
ΚΕΦ. 43: ΝΕΑ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΔΕΡΦΩΝ ΤΟΥ ΙΩΣΗΦ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
ΚΕΦ. 44: Ο ΙΩΣΗΦ ΚΡΑΤΑΕΙ ΤΟΝ ΒΕΝΙΑΜΙΝ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ
ΚΕΦ. 45: Ο ΙΩΣΗΦ ΦΑΝΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΑΔΕΡΦΟΥΣ ΤΟΥ
ΚΕΦ. 46: Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ - ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΙΩΣΗΦ ΚΑΙ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 47: Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ ΣΤΗ ΓΕΣΕΜ
ΚΕΦ. 47: ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΛΟΙΜΟΥ - Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 48: Ο ΙΑΚΩΒ ΕΥΛΟΓΕΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΙΩΣΗΦ
ΚΕΦ. 49: Ο ΙΑΚΩΒ ΕΥΛΟΓΕΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ - Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 50: ΘΡΗΝΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΑΚΩΒ
ΚΕΦ. 50: Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΩΣΗΦ
49 βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης
1.Γένεσις 2.Έξοδος 3.Λευιτικόν 4.Αριθμοί 5.Δευτερονόμιον 6.Ιησούς του Ναυή 7.Κριταί 8.Ρουθ 9.Α' Βασιλειών 10.Β' Βασιλειών 11.Γ' Βασιλειών 12.Δ' Βασιλειών 13.Α' Παραλειπομένων 14.Β' Παραλειπομένων 15.Α' Έσδρας 16.Β' Έσδρας 17.Νεεμίας 18.Εσθήρ 19.Ιουδίθ 20.Τωβίτ 21.Α' Μακκαβαίων 22.Β' Μακκαβαίων 23.Γ' Μακκαβαίων 24.Ψαλμοί 25.Ιώβ 26.Παροιμίαι 27.Εκκλησιαστής 28.Άσμα Ασμάτων 29.Σοφία Σολομώντος 30.Σοφία Σειράχ 31.Ωσηέ 32.Αμώς 33.Μιχαίας 34.Ιωήλ 35.Οβδιού 36.Ιωνάς 37.Ναούμ 38.Αββακούμ 39.Σοφονίας 40.Αγγαίος 41.Ζαχαρίας 42.Μαλαχίας 43.Ησαΐας 44.Ιερεμίας 45.Βαρούχ 46.Θρήνοι 47.Επιστολή Ιερεμίου 48.Ιεζεκιήλ 49.Δανιήλ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου